San Juan Chamula – Benim Chamula Deneyimim

 

San Cristobal de Las Casas’daki son günümde San Juan Chamula’ya gittim. Burayı kapsayan tular vardı ve ben de merak ettim, kendim gitmeye karar verdim. Bu arada Meksika’daki ilk dolmuş deneyimim oldu bu. Dolmuşta birkaç yerli halk ve birkaç turist vardı. Ne kadar olduğunu sorup parayı uzattığımda, varınca alacağını söyledi. Yaklaşık 20 dakikada ulaştık.

 

 

O arada havai fişek atıldığını duydum, kilisenin hemen önünden atılıyordu. Geleneksel kıyafetleriyle bu adamları da bu kilise avlusunda gördüm.

 

Yabancılar için geçerli olan 25 peso tutarında giriş ücreti hemen kilisenin yanındaki alanda ödeniyordu. Biletimi almaya gittiğimde biletçi çocuk anlamadığım bazı şeyler söyledi. Sonradan bozuk parası olmadığını söylediğini farkettim. Sonra başka şeyler söyledi ki yine anlamadım ama o anda bir kadın bana kendini tanıttı ve söyleneni çevirdi. Adı Tesera’ymış, rehbermiş ve o da grubu için bilet alacakmış ve biletçi çocuk daha fazla kağıt kalmadığını, bu yüzden onun grubu ve benim için bir bilet yazması gerektiğini söylemiş. Tamam dedim, ne de olsa 2 saniye sonra kiliseye girecektik. Ödemelerimizi yaptık, bileti o aldı ve sonra kilisenin önünde onu kaybettim. Bunu girişteki adamlara söyledim. Teresa yok dediler, o gitti. Ben de biletçiye gittim, Teresa yok, bilet yok diye anlattım. O da Kapıdakilere anlattı ve nihayet kiliseye girdim.

İçeride sıralar yoktu, zemin çam iğneleri ile kaplıydı ve çok kaygandı. Kilisenin duvarlarına dizili masalarda her boyuttan yüzlerce mum gördüm. Mumlar kısmen aydınlatıyordu ve ortam çok güzel görünüyordu. O sırada mumların orda sırtı duvara yüzü salona dönük, ellerini bağlamış, görevliymiş gibi görünün bir adam gördüm. Ben de fotoğraf çekip çekemeyeceğimi sordum. Eli ve başı ile onayladı. Bir tane çektim. Anında 2 adam geldi ve fotoğraf çekmek yok dedi. Adamı göstererek onun onayladığını söyledim. Adama döndüler. Adam başı ve elleri ile tam tersini yaptı. 2 adam anında bana dönüp, fotoğrafları silmemi söyledi. Ama kendileri yapmak istediler ve telefonumu almaya çalıştılar. Kendim yapacağımı söyledim. Ama onları uzak tutmaya çalışmak zordu … Fotoğrafı sildim ve beni silerken izlediler 😨

Bütün bunlardan sonra ancak etrafıma bakabildim. Müzik duyduğumu hatırlıyorum, 5-6 kişilik bir grup, farklı enstrümanlar ama çok kısa sürdü. Yukarıdaki fotoğraftaki gibi giyinmişlerdi ama renkleri siyahtı. İçeride, ellerinde yere ve ellerine damlayan mumlarla altara doğru bakan çok sayıda yerel halk vardı. Kadınlar, adamlar, çocuklar, bazıları yerde oturuyor, bazıları ayakta. 

Çok ağır tütsü kokusu ve yoğun duman… Öne ilerleyip bir şey görmek imkansızdı. Merak ediyordum ama bir şey göremedim ve kiliseden çıktım. Dışarıda çok hafif yağmur başlamıştı. Başka yapacak da bir şey olmadığından San Cristobal de Las Casas’a dönmek için dolmuşa gittim.

Sonra şehirdeki son öğleden sonramda Posh (pox) denemeye gittim. Chiapas’a özgü bir içecek. Merkezdeki kafe-bardan birinde denedim ve pek hoşuma gitmedi. Benim için sert bir içecek. Biraz meyve suyuyla veya tuz ve limonla daha iyi olup olmayacağını sormaya çalışıyordum. Müşterilerden biri San Juan de Chamula’da yapıldığını söyledi ve oraya gidip gitmediğimi sordu. Evet dedim, oradan geliyorum. Kiliseye girip girmediğimi sordu. Evet dedim. Orada ne yaptıklarını görüp görmediğimi sordu. Görmedim dedim. Ne yapıyorlar? Tavukları kurban ediyorlar dedi. Pazarda tavuk sattıklarını görmüştüm. 

 

Daha sonra haklarında çok şey okudum, yaşamları, dinleri, görenekleri ve adaleti nasıl sağladıkları ile ilgili. 

Tzotzil halkı, Chiapas yaylalarında yaşayan yerli Maya halklarındanmış ve en fazla nüfus Chamula’da imiş. Şimdiki dinleri geleneksel Maya inançları ve Hristiyanlığın bir karışımı olmuş. Okuduklarıma göre kilisede ana altarda İsa değil, San Juan (Baptist) varmış (ben göremedim) ve duvarlarda tanrılara benzeyen azizler sıralıymış (doğru, onları gördüm). Kilise dua etmek yerine daha çok iyileşmek için ve insanlar kilisenin zeminde bazı ritüeller performe ettiklerinden kilise sıralarının yerinde çam iğneleri var.

Posh (pox) mısır, şeker, buğday ile yapılan ve bir dereceye kadar alkol içeriği olan bir içki ve kendileri üretiyorlar ve spiritüel dünyayla bağlantı sağladığını düşünüklerinden törenlerinde ve iyileşmek için içiyorlar. Ve yine bu sebeple kötü ruhlarını vücuttan atmak için kola içiyorlar.

Chiapas bölgesinde gittiğim her yerde sokaklarda hediyelikler satan kadınların çoğunun fotoğrafta gördüğünüz eteklerden giydiğini görmüştüm. Kalın yün ve hep siyah. Kalın yün beyaz yelek giyen bir kaç erkeği de sadece Chamula’da gördüm. Etek ve yeleklerin niteliği ekonomik durumun bir göstergesiymiş. Ağır ve kalın yün etekler ve saf beyaz yelekler zenginliği gösteriyormuş, ince veya kırçıllı renkler fakirler tarafından giyiliyormuş. Ama görünen o ki büyük çoğunluğun refah seviyesi çok düşük.

6 Ocak 2019 😎✌️

Yorum / Comment / Comentario

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.